Titelgegevens

Auteur: Fabien van der Ham

Titel: Kan niet bestaat niet

Uitgever: filosofiejuf.nl

Jaar: 2016

Doelgroep: groep 1 t/m 4

Recensie

'Kan niet bestaat niet' is geen literair jeugdboek, maar een educatieve uitgave. Omdat ik een lans wil breken voor het filosoferen op school wil ik er toch graag aandacht aan besteden. Schrijfster Fabiën van der Ham is 'filosofiejuf' bekend van de site filosofiejuf.nl en ontwikkelaar van verschillende praktische en speelse producten om het filosoferen te stimuleren. Dit boek is een verzameling verhalen en gedichten die als startpunt kunnen worden gebruikt om met jonge kinderen te filosoferen. Allerlei voor kinderen relevante onderwerpen komen aan bod. Ze worden bijvoorbeeld geprikkeld om na te denken over wat het betekent om de baas zijn, over wat je wel en niet kunt leren, over het onderscheid tussen echt en onecht en over de zin en onzin van doorzetten.

De verhalen zijn beter geslaagd dan de gedichten. Hoofdpersoon in het verhaal 'Is een baas altijd de baas' is een koning die ontdekt dat hij ondanks zijn titel eigenlijk niks te vertellen heeft. De badmeester verbiedt hem een bommetje te maken en de politie houdt hem aan als hij te hard rijdt. Als hij dan naar school gaat om het allemaal beter te leren begrijpen, moet hij zich aan de regels houden van de juf en krijgt hij van de kinderen te horen dat hij niet de baas mag spelen. Kinderen zullen zich goed kunnen identificeren met deze kinderlijke koning en hartelijk lachen om zijn egocentrische houding. Een mooie opstap naar een gesprek over autoriteit. Het verhaal 'Tjib volgt zijn neus' is een origineel starpunt voor een filosofisch gesprek over tellen. De vader van Tjib wil roti maken en Tjib en zijn oma moeten daarvoor de benodigde ingrediënten halen op de markt. Geen makkelijke opgave, want de ingrediënten zijn nogal exotisch en voor oma totaal onbekend. Gelukkig kan Tjib haar goed helpen. Er staan vijf dingen op hun lijstje en bij elke boodschap strepen ze in gedachten één ding af. Een impulsaankoop brengt hen echter in de war, waardoor ze het laatste ingrediënt vergeten.

Bij elk verhaal en gedicht geeft Fabiën van der Ham een denkdoel, tips voor de voorbereiding en het voorlezen en uitgebreide praattips. Hierbij maakt ze veel gebruik van werkvormen met plaatjes die gesorteerd moeten worden. Leerkrachten kunnen de benodigde plaatjes zelf zoeken op internet of gebruikmaken van het door haar ontwikkelde filosofiespel 'Praatplaatjes'. Voor in het boek is een algemene inleiding opgenomen over het filosoferen met kinderen. Fabiën van der Ham geeft leerkrachten met dit boek concrete aanknopingspunten om te filosoferen, prikkelende 'graafvragen' en speelse werkvormen die houvast geven bij het introduceren en verdiepen van een filosofisch thema.

Tips voor gebruik in de klas