Titelgegevens

Titel: Mijn huis, de rest van de wereld en daarbuiten

Auteur: Judith Nab

Uitgever: Hoogland & van Klaveren

Jaar: 2014

Doelgroep: groep 6 t/m 8

Recensie


Dit boek is een kunstboek, een boek over wetenschap en een filosofische ontdekkingsreis. Het begint met het verhaal van het negenjarige meisje Mira die minister-president wil worden om de problemen in de wereld op te lossen. Ze droomt over een nieuwe planeet waar mensen in harmonie leven met de natuur. Daarom start ze een club van kinderen en wetenschappers; een club met maar twee regels: alles kan en fantasie is waar.


Daarop volgen drie ontdekkingsreizen naar het onbekende: een reis naar het universum, een reis naar de binnenkant van de aarde en een reis naar de diepzee. Groepjes kinderen filosoferen over het thema, maken ontwerptekeningen en stellen vragen aan wetenschappers die over hun werk vertellen. Kunstzinnig opgemaakte pagina's met poëtische teksten en tekeningen van kinderen en volwassen kunstenaars worden afgewisseld met volle tekstpagina's waarop soms moeilijke onderwerpen aan de orde worden gesteld, zoals de oerknal en de relativiteitstheorie. Een onderwerp dat steeds terugkeert is het belang van creativiteit en verbeelding. 'Je moet verbeelding hebben om nieuwe dingen te kunnen ontdekken', zegt vulkanoloog Manfred van Bergen bijvoorbeeld. Die verbeelding wordt door het boek dan ook zeer aangesproken. Kinderen zullen niet alles snappen, maar krijgen wel het idee mee dat er veel te ontdekken valt en dat de mens mede vormgeeft aan zijn eigen wereld.


Judith Nab liet zich voor dit internationale project inspireren door de 10-jarige Isha Scheenaard (Mira in het boek). Aan het boek liggen de ideeën van kinderen en wetenschappers ten grondslag die Nab tijdens drie ateliers verzamelde. Daarnaast maakte zij een theatrale installatie, waarin het project voor publiek wordt ‘gespeeld’. Meer informatie hierover kunt u vinden op www.judithnab.nl.

Lessuggesties

Leven op een nieuwe planeet: ideeën bedenken en presenteren

Lees het verhaal van Mira aan het begin van het boek voor (bladzijde 5 t/m 9). Laat de kinderen vervolgens in groepjes ideeën verzamelen voor het leven op een nieuwe planeet. Geef elk groepje een deelonderwerp, bijvoorbeeld: wonen, werken, natuur, vervoer, vrije tijd en school. Elk kind krijgt een stapeltje post-it briefjes om zijn ideeën op te schrijven. Streef naar zoveel mogelijk ideeën in korte tijd (bijvoorbeeld 10 minuten). Elk idee wordt hardop uitgesproken en op tafel geplakt. Op deze manier kunnen de kinderen in een groepje meeliften op elkaars ideeën. Om de spontaniteit en het tempo te bewaken, mogen de kinderen niet inhoudelijk op elkaar reageren.


Laat de kinderen na de afgesproken tijd de briefjes op tafel herordenen, zodat ideeën die met elkaar te maken hebben, bij elkaar liggen. Vervolgens mag elk kind met stickertjes of een markeerstift aangeven wat zijn of haar persoonlijke top-3 is. Hieruit wordt dan vervolgens door de groep het 'beste idee' gekozen. Als ze dat willen kan dit een combinatie zijn van meer ideeën.


Laat de kinderen een ludieke manier bedenken om hun idee aan de andere groepjes te presenteren. Dit kan bijvoorbeeld in de vorm van een tekening, een presentatie of een toneelstukje.

Een stipje op de wereldbol: klassikaal gesprek en flipboekje maken

Lees en bekijk bladzijde bladzijde 10 t/m 19. Sta vooral stil bijbladzijde 16 en 17. Hier wordt in 24 tekeningen het perspectief verlegd van dichtbij (een stadje in het groen van bovenaf) naar ver weg ( de aardbol) en nog verder weg (het universum). Laat de kinderen vertellen wat ze zien. Wijs erop dat het plaatje telkens een klein beetje veranderd. Het is als een camera die steeds verder uitzoomt. Details verdwijnen en er komt steeds meer in beeld, tot de camera zo ver is uitgezoomd dat er alleen nog zwart te zien is.


Bedenk met de kinderen wat je zou zien als je de klas van bovenaf zou bekijken. En wat zou je zien als je boven de school zou hangen? En wat als je nog verder naar boven zou gaan... en nog een stapje verder? Pak een wereldbol erbij en laat zien waar jullie je bevinden. Op de wereldbol is alleen nog Nederland nog herkenbaar. Zó klein zijn wij mensen in verhouding tot de wereld. Laat staan hoe klein wij zijn in verhouding tot het universum!


Wij zijn allemaal bewoners van het universum. Vraag één van de kinderen naar zijn adres (bijvoorbeeld: Imme Tak, Kerkstraat 4 in Oosterhout). Is dit eigenlijk wel het volledige adres? Zou je het nog preciezer kunnen zeggen? (Oosterhout in Nederland, in Europa, op aarde, in de melkweg, in het universum) Vraag welk adres de kinderen het beste vinden. Hoe volledig moet een adres zijn?


Laat de kinderen op een stevig vel kwart A4 een tekening maken van hun eigen huis. Geef ze vervolgens nog vijf velletjes van hetzelfde formaat en laat ze een serie tekeningetjes maken waarbij er - net als op bladzijde 16 en 17 - steeds verder uitgezoomd wordt tot er alleen nog zwart te zien is. Wijs erop dat de kinderen consequent dezelfde kleuren gebruiken en dat de verschillen tussen de tekeningen klein zijn. Door de tekeningen heel precies in de goede volgorde aan elkaar te nieten, ontstaat er een flipboekje. Door met je duim de bladzijden voorbij te laten flippen, zie je je eigen huis in het niets verdwijnen!

Wat zou kunnen bestaan: aandachtsoefening en filosofisch gesprek

Onze wereld en het universum kennen nog veel geheimen. Vertel dat wetenschappers en kinderen in het boek drie reizen naar het onbekende maken: naar het universum, naar het binnenste van de aarde en naar de diepzee. Nodig de kinderen uit om mee op reis te gaan met een kleine aandachtsoefening. Vraag ze om rustig recht op hun stoel te zitten en de ogen te sluiten. Spreek dan de volgende tekst: 'Je bent gevraagd om mee te gaan op expeditie. Maar niet iedereen is geschikt. Je moet wel nieuwsgierig zijn en een beetje fantasie hebben. Je moet vragen durven stellen en kunnen kijken achter het gewone. Alleen zo kun je ontdekken wat zou kunnen bestaan, waarvan we nog niet zeker weten dat het bestaat. Masseer met je vingertoppen zachtjes je hoofd om je vastgeroeste gedachten wat losser te maken. Leg je vingers nu even op je gesloten ogen. Als je je ogen straks weer opendoet kijk je met een frisse blik. De blik van een kunstenaar of wetenschapper...'


Lees en bekijk vervolgens met de kinderen de introductie van de reis naar het universum op bladzijde 32 en 33. Laat de kinderen als wetenschapper of kunstenaar op de tekst en de tekening reageren. Wat vinden ze interessant? Welke vragen komen er bij hen naar boven? Wat zouden ze verder willen onderzoeken? Inventariseer de vragen op het bord en kies één vraag om op door te filosoferen, bijvoorbeeld: 'Kan iets er zijn zonder begin?' Een goede filosofische vraag is een vraag waarop geen eenduidig antwoord bestaat. Daag de kinderen uit hun gedachten te delen door uw eigen nieuwsgierigheid te tonen, maar meng u niet inhoudelijk in het gesprek. Zorg dat de structuur van het gesprek duidelijk blijft door regelmatig om verheldering te vragen, woorden samen te vatten en verbanden expliciet te maken. Rond het gesprek af door verder in het boek te bladeren en te vertellen wat ze daarbij nog meer kunnen ontdekken over het universum.


Op dezelfde manier kunt u ook de andere twee thema's uit het boek introduceren.

Wonen onder de grond: een ontwerptekening maken

Door je verbeelding te gebruiken kun je ontdekken wat zou kunnen bestaan. De kinderen in het boek hebben daarom binnen de drie thema's ontwerptekeningen gemaakt: ruimtepakken bij het thema universum, duikpakken bij het thema diepzee en ondergrondse woningen bij het thema binnenkant van de aarde. Dat verdient navolging! Lees bijvoorbeeld samen de informatie over ondergrondse woningen op bladzijde 62 en bekijk de ontwerptekeningen van de kinderen op bladzijde 64 en 65. Bespreek de voor- en nadelen van ondergronds wonen (voordelen: ruimtebesparing, geen extreme temperaturen: relatief warm in de winter en koel in de zomer; nadelen: donker, vochtig, benauwd). Bekijk ook wat voorbeelden van ondergrondse woningen op internet: Vette ondergrondse woningen.

Laat de kinderen vervolgens hun eigen ondergrondse woning ontwerpen en presenteren aan de groep.

Heeft u belangstelling voor uitgewerkte lessuggesties of een compleet project rond het boek Zo mooi anders ?
Gebruik het contactformulier om nadere informatie op te vragen.