Titelgegevens

Titel: Superguppie is alles

Auteur: Edward van de Vendel

Uitgever: Querido

Jaar: 2014

Doelgroep: groep 3 t/m groep 8

Recensie

Superguppie behoort inmiddels tot de klassiekers van de jeugdliteratuur. De gedichten van Edward van de Vendel en illustraties van Fleur van der Weel zorgen voor een origineel geheel. Sinds 2003 verschenen er vier bundels die werden bekroond met de Woutertje Pieterse Prijs voor tekst en illustraties, twee Zilveren Griffels en een Vlag en Wimpel van de Penseeljury. In 'Superguppie is alles' zijn alle gedichten gebundeld, aangevuld met 22 nieuwe gedichten en tekeningen en een index op thema en titel. De gedichten vallen op door het speelse taalgebruik en het verrassende kinderlijke perspectief. Vaak gaat het om observaties van alledaagse dingen die verwondering oproepen en je met nieuwe ogen laten kijken naar de wereld. Dit maakt dat de bundel ook goed te gebruiken is binnen het thema van de Kinderboekenweek: Raar, maar waar! De gedichten nodigen uit om als een echte wetenschapper te onderzoeken hoe de wereld in elkaar zit. Hieronder vindt u enkele lessuggesties bij gedichten uit de bundel gerelateerd aan natuur, wetenschap en techniek. 


Telefoon

Dit gedicht laat kinderen nadenken over de invloed van de telefoon en andere communicatiemiddelen op hun sociale leven. Geef de kinderen een kopie van het gedicht en laat ze zinnen onderstrepen die hen opvallen. Spreek bijvoorbeeld af dat ze een groene streep zetten onder het stukje dat ze het mooist vinden en/of een blauwe streep onder een stukje dat ze gek of raar vinden. Praat met de kinderen over de onderstreepte zinnen. 'Als je belt / trek je een lijntje, / een lijntje door de lucht'. Kunnen de kinderen die lijntjes voor zich zien? Hoe lopen die lijntjes? Zijn het echte lijntjes of niet? Laat de kinderen een web tekenen van lijntjes met zichzelf als beller in het midden en lijntjes naar de mensen met wie ze bellen of appen. Hoe voelt het om al die lijntjes te hebben lopen? Zijn het dikke of dunne lijntjes? Rechte of kronkelige lijntjes? Voelen ze zichzelf als een spin in het web of raken ze ook wel eens verstrikt in alle lijntjes zoals het hondje op de tekening?

Ga ook in op het technische aspect. Hoe kan het dat je met iemand op een heel andere plek kunt praten? Hoe komt die 'lijn' tot stand? (zie bijvoorbeeld op wikikids.wiki.kennisnet.nl/Telefoon)

Schaduw

Kinderen zijn vaak gefascineerd door hun eigen schaduw. Laat de kinderen - in navolging van het gedicht 'Schaduw'- op een zonnige dag buiten in een kringetje staan. Zien ze dan ook 'zichzelf in het rond'? Kunnen ze zichzelf herkennen? Wat is het verschil tussen die 'platte vrienden' op de grond en zichzelf? Kunnen ze hun schaduw een hand geven / naar hun schaduw zwaaien / hun schaduw op de tenen trappen?

Volgens het gedicht lijkt het groepje op de grond 'zwartgeschilderd. Met verf van donker licht'. Vinden de kinderen ook dat het lijkt of de schaduwen met zwarte verf op de grond geschilderd zijn? Bestaat 'donker licht' eigenlijk wel? Passen de woorden 'donker' en 'licht' goed bij schaduw? Leg uit dat waar schaduw is het licht van de zon tegengehouden. Doordat iemand ervoor staat bijvoorbeeld... Eigenlijk 'verft' de zon met licht op het plein. De schaduwen zijn juist de plekken waar het licht niet kan komen. Bekijk op schooltv hoe je aan je schaduw kun zien of het ochtend, middag of avond is, zie Schaduw tekenen : Als de zon schijnt, zie je ook schaduw (op schooltv). Door je eigen schaduw op verschillende momenten van de dag over te trekken, kunnen de kinderen zelf het verschil zien.

Bom

'We speelden oorlogje, met cola', luidt de eerste regel. Waar zou dit gedicht over gaan? Kun je oorlog voeren met cola? De titel van het gedicht is 'bom'. Kan een fles cola een bom zijn? Kan het ontploffen? Probeer het uit door zelf - net als in het gedicht - met de fles cola te schudden en dan de dop eraf te doen. Dan bruist het eruit met spuitend geluid! Praat met de kinderen over hoe dat eigenlijk komt. In de fles zit prik, oftewel opgelost koolzuurgas. Als je met de fles schudt komen er veel belletjes tegelijk naar boven. Daardoor komt er frisdrank mee en spuit de cola uit de fles. Hoe koolzuurgas werkt kun je ook goed ontdekken met het proefje 'prik uit de fles' op www.proefjes.nl/uitleg/139.

Fantaseer met de kinderen over een oorlog die gevoerd zou worden met flessen cola in plaats van echte bommen. Hoe zou dat zijn?

Drop

In het gedicht 'drop' gaat het over 'het kraantje in mijn mond'. Dat kraantje gaat openstaan door drop. Herkennen de kinderen dat? Wanneer gaat het 'kraantje' bij kinderen open? Dat kan getest worden met een experiment. Noem in een langzaam tempo allerlei lekkere dingen op en kijk wanneer (en of) het water bij de kinderen in de mond loopt. Laat de kinderen beschrijven wat ze hebben opgemerkt. Kunnen de kinderen ook bedenken waarom het zo werkt? Zodra je aan iets lekkers denkt sturen je hersenen een seintje dat er speeksel aangemaakt moet worden. Daarin zit een enzym dat helpt om voedingsstoffen (zetmeel) om te zetten in stoffen die je lichaam nodig heeft (suikers). Ook helpt het speeksel om je mond en keel te smeren en maakt het het voedsel lekker smeuïg zodat je het makkelijk door kan slikken.

Zelf een gedicht schrijven

Wetenschappers en dichters hebben met elkaar gemeen dat ze goed kunnen observeren. Edward van de Vendel schrijft vaak gedichten over concrete voorwerpen: over een pudding bijvoorbeeld, een zakmes of het kussen op je bed. Vaak 'praat' hij in het gedicht met dat voorwerp of geeft hij het voorwerp zelf een stem of andere persoonlijke eigenschappen. Laat de kinderen ook zo'n gedicht schrijven. Vraag ze een voorwerp in gedachten te nemen. Bijvoorbeeld iets in de klas of iets in hun huis dat ze elke dag zien of gebruiken. Wat valt hen hieraan op? Laat ze een woordweb maken van alle eigenschappen. Laat ze ook bedenken of het voorwerp ergens op lijkt of hen ergens aan doet denken. Deze aantekeningen vormen de basis voor de inhoud van het gedicht. Vervolgens bedenken de kinderen een verrassende invalshoek. Ze kunnen het voorwerp bijvoorbeeld leven inblazen door het te laten spreken, te laten voelen of iets te laten doen. Gebruik de gedichten in de bundel als inspiratiebron!

Heeft u belangstelling voor uitgewerkte lessuggesties of een compleet project rond het boek Superguppie is alles ?
Gebruik het contactformulier om nadere informatie op te vragen.